Havalimanları ve uçak hangarları; yüksek miktarda jet yakıtı, bakım kimyasalları, elektrikli cihazlar ve değerli hava araçlarının bir arada bulunduğu yüksek riskli alanlardır. Bu nedenle havalimanı yangın sistemi tek bir söndürme teknolojisine dayandırılamaz. Köpüklü sistemler, sprinkler, algılama altyapısı ve gazlı söndürme çözümleri farklı risk bölgelerini korumak üzere birlikte kullanılır.
Uçak hangarı FM200 uygulaması özellikle elektronik ve teknik odalarda önem taşır. FM200, geniş ve sürekli açık hangar alanında jet yakıtı yangınlarına karşı köpüklü sistemin alternatifi değildir.
Jet Yakıtı Kaynaklı Yangınlarda Köpüklü Sistemle FM200’ün Birlikte Kullanımı
Jet yakıtı dökülmesi sonucunda geniş yüzeyli ve hızlı büyüyen bir sıvı yangını meydana gelebilir. Bu tür yangınlarda köpük, yakıt yüzeyini kaplayarak alev ile yakıt arasındaki teması sınırlandırır. Yakıt buharının çıkışını azaltması ve yeniden tutuşmayı önlemeye yardımcı olması nedeniyle hangar yangın söndürme sistemlerinin önemli bileşenlerinden biridir.
Hangarın risk sınıfına ve tasarımına göre köpüklü sprinkler, köpük monitörü veya düşük ve yüksek genleşmeli köpük çözümleri kullanılabilir. Hangar zemininin dökülen yakıtı kontrollü biçimde uzaklaştıracak drenaj sistemine sahip olması da gerekir.
FM200 ise kapalı bir hacimde belirlenen söndürme yoğunluğuna ulaşarak etkili olur. Hangar kapılarının çok büyük olması ve ortamda sürekli hava hareketi bulunması, gazın gerekli yoğunlukta tutulmasını zorlaştırır. Bu nedenle FM200; hangarın tamamından çok kontrol odası, elektrik odası ve uçuş sistemleriyle ilgili kapalı teknik hacimlerde kullanılır. Köpük yakıt riskini, gazlı sistem ise hassas elektronik altyapıyı koruyarak birbirini tamamlar.
ICAO ve DHMİ Standartlarına Göre Hangar Yangın Koruması
ICAO Annex 14 ve Airport Services Manual Doc 9137, havalimanlarında kurtarma ve yangınla mücadele kapasitesinin belirlenmesine ilişkin temel çerçeveyi sunar. Havalimanının kategorisi; hizmet verilen uçakların boyutları ve operasyon özellikleri dikkate alınarak belirlenir. Buna göre müdahale araçları, söndürücü madde miktarı, personel ve müdahale kapasitesi planlanır.
DHMİ’nin Uçak Kaza Kırım Kurtarma ve Yangınla Mücadele Yönergesi de temel söndürücü madde olarak uygun performans seviyesini karşılayan köpükleri, tamamlayıcı madde olarak ise kuru kimyevi tozları veya eşdeğer çözümleri tanımlar.
Bu hükümler ağırlıklı olarak havalimanı kurtarma ve yangınla mücadele hizmetlerine yöneliktir. Hangar içindeki sabit sistemler ayrıca ulusal yangın mevzuatı, yapının onaylı projesi ve ilgili teknik standartlara göre tasarlanır. ICAO veya DHMİ düzenlemeleri her hangarda doğrudan FM200 kullanılması yönünde genel bir zorunluluk getirmez.
Elektronik ve Navigasyon Ekipmanları İçin Gazlı Söndürmenin Önemi
Havalimanlarında radar, haberleşme, navigasyon, otomasyon ve uçuş bilgi sistemleri operasyonun devamlılığı açısından kritik öneme sahiptir. Bu cihazların bulunduğu odalarda su veya kuru kimyevi toz kullanılması elektronik donanımlarda ikincil hasara neden olabilir.
FM200 elektriksel olarak iletken değildir ve boşalma sonrasında katı ya da sıvı kalıntı bırakmaz. Bu özellikleri sayesinde teknik odalar, kontrol merkezleri, UPS bölümleri ve haberleşme altyapısında değerlendirilebilir.
Sistemin etkili çalışması için oda sızdırmazlığı, söndürücü miktarı ve nozullar mühendislik hesabıyla belirlenmelidir. Algılama, sesli ve ışıklı uyarı, gecikmeli boşaltma, havalandırmanın kapatılması ve olay sonrasında güvenli tahliye prosedürü de projenin parçası olmalıdır.
Eksel Yangın, havalimanı ve hangarlara özel köpüklü ve gazlı söndürme sistemlerinin projelendirilmesi, kurulumu ve bakımı için profesyonel çözümler sunar.
